Olee olee

"Mijn vader is zwaar ziek"
"Hoelang al"?
"Zes maanden, het is tijd voor zijn begrafenis ceremonie"
Verschrikt kijk ik de man aan. Wat bedoeld hij?
"We hebben genoeg gespaard en de familie kan zijn aandeel leveren"
Ik heb geen flauw benul wat hij van plan is, maar het maakt me bang.

Het Toraja volk is zo'n 3000 jaar voor Christus geland op Sulawesi. Door latere migranten zijn ze verdreven naar het binnenland waar ze tot het begin van de 20ste eeuw geisoleerd hebben geleefd. De Tongkonan, heeft een dak met de vorm van een boot en de voordeur is gericht op het noorden. Het familiehuis blijft altijd binnen de familie en vormt de verbinding tussen deze wereld en Puya. Om naar de wereld van de voorvaderen te reizen heb je vervoer en eten nodig, ook zijn er geen voorzieningen. Als je tegen over Puang Matua staat wordt je geacht je credit waardigheid te tonen, anders kan je rechts om keer. De geest van de dode blijft dus bij het lichaam totdat genoeg buffels en varkens kunnen worden geofferd voor de reis naar en het verblijf in Puya. Tot de begrafenis ceremonie wordt het lichaam in de Tongkonan bewaard, gebalsemd met formaline en met bamboe draines om het lichaamsvocht af te voeren. Tot de ceremonie wordt er gesproken over de zwaar zieke.

De ovale kist met de zwaar zieke wordt uit het familiehuis gedragen en de zieke is nu officieel dood verklaard. De familie kan nu huilen om het verlies. De buffels en varkens worden opgepoetst en gepresenteerd. Belasting inspecteurs staan bij de ingang van het ceremonie terrein om te noteren hoeveel mensen er zijn en wat ze hebben meegenomen. Belasting wordt in natura betaald, voedsel voorziening voor het plaatselijk bestuur?
We zijn uitgenodigd voor de 2de dag en brengen een olee olee mee. Na de familie een hand te hebben gegeven gaan we in de genodigden ruimte zitten. Voorzien van zoete thee en langgerekte oliebollen met sesamzaad kijken we toe. Het geofferde vlees wordt verdeeld door een onafhankelijke verdeelmeester tussen familie, genodigden en belastinginners.
Vanuit de hoogte kijkt de dode toe, morgen begint zijn lange reis naar Puya. De kist wordt dan geplaatst in een rotsgraf met daar voor een Tau Tau, het houtenbeeld dat de overledene voorsteld.

We zijn opweg naar Makassar waar vandaan we vanavond naar Java vliegen. Budin is aan 1 van zijn telefoons.
"Mijn vrouw heeft een feestje georganiseerd. De hele familie zit thuis op ons te wachten".
Zijn zoontje is een paar dagen geleden 2 jaar geworden.
"Dan willen we niet met lege handen aankomen"' zeg ik. "Kunnen we stoppen om een olee olee te kopen"?
Een Indonesische familie kan behoorlijk ingewikkeld in elkaar zitten, zeker Budins familie. Tante is eigenlijk de moeder van Desiree, die Budin en zijn vrouw papa en mama noemt. Dan zijn er broers die eigenlijk geen broers zijn en ben ik ineens tante. Nee, niet de moeder van Desiree. In ieder geval ingewikkeld, maar wel erg gezellig zo'n zoete inval.
Olee olee, maar wat moet je geven aan een 2 jarige, die alles heeft. Budin en zijn vrouw hebben 8 jaar moeten wachten voordat Evlin geboren werd.
"Daarom hebben we hem een beetje verwend".
En dat klopt. Hij mag dan wel een beetje verwent zijn, maar het is wel een heel schattig knulletje, die zijn hoofd op je hand drukt als je hem een hand geeft. En soms een klein draakje kan zijn, die zijn longen uit zijn kleine lijfje gilt als hij zijn zin niet krijgt.
We kopen een H2O pistool en ook een voor zijn oudere zus. We worden verwelkomd door spiderman en spiderwoman, die de olees innen.
"Terima kasih" en de kadootjes worden op de stapel gelegd bij de andere olees.
Het tweetalig 'lang zal die leven' galmt door het pand, daarna wordt het gebed gezegd en kan het uitpakken beginnen.
We nemen afscheid als het feest in volle gang is. Evlin's spiderpak is drijfnat, spiderwoman heeft hem goed te pakken genomen met haar nieuwe speelgoed. Vol van het heerlijke eten nemen we op de luchthaven afscheid van Panur, onze chauffeur en Budin. Dankzij hem hebben we een geweldige tijd gehad hier en in Papua. Gewapend met allerlei tips voor Java en zijn telefoonnummer lopen we naar de incheck balie van ADAM air. Met 25 kg per persoon toegestaan, rest in de handbagage gepropt, schuiven de Indonesieers de stokoude boeing in. Het zou ons niets verbazen als erop het dak ook nog mensen zitten.
We zijn veilig in Surabaya zijn aangekomen, hebben olee olee voor ons zelf hebben gekocht. Bas een nieuw T-shirt en ik een nieuwe tas, we worden nu als VIPs behandeld.